Kanser hastalarının yaşam mücadelesinde zamana karşı yarışılır. SGK geri ödeme listesinde olmayan kanser ilaçları söz konusu olduğunda hastalar için hayati bir süreç başlar. Yakın zamana kadar mahkemeler, davanın başında doğrudan tedbir kararı vererek hastaların ceplerinden fahiş ilaç bedelleri ödemek zorunda kalmadan ilaca erişimini sağlıyordu. Ancak Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin son dönem ilke kararları ve bu doğrultudaki Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) içtihatları nedeniyle, ne yazık ki ilk derece mahkemeleri baştan tedbir kararı vermemektedir.

Peki, bu tıkanıklık karşısında akıllı ilaç mahkeme süreci ne kadar sürer kaygısı taşıyan hastayı ilacına en hızlı şekilde kavuşturmak için ne yapılmalıdır?

Süreci Hızlandırmak İçin İzlenmesi Gereken Adımlar

Akıllı ilaç SGK dava süreci yürütülürken zaman kaybetmemek adına şu somut yol haritası izlenmelidir:

1. Tüm Resmi ve Tıbbi Kayıtların Dosyaya Getirtilmelidir: Dava açılır açılmaz zaman kaybetmeden;
• Hastanın tüm tıbbi kayıtları ve patoloji/genetik raporları,
• Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) kayıtları ve endikasyon dışı ilaç SGK davası için temel oluşturan kullanım onayı,
• SGK ret kayıtları,
• İlacı ithal eden / tedarik eden ilaç şirketine yazılacak müzekkere ile fiyat ve ithalat bilgileri derhal dosyaya kazandırılmalıdır.

2. Üç Kişilik Onkoloji Heyetinden İvedilikle Rapor Alınması Talep Edilmelidir: Evrak tamamlanır tamamlanmaz dosya, üniversitelerin Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı'ndan oluşturulacak 3 kişilik uzman onkoloji heyetine sevk edilmelidir. Kanser ilacı davası bilirkişi raporu alınırken heyetten şu iki husus hakkında net ve duraklamaya yer vermeyecek bir mütalaa istenmelidir:
• İlacın hastanın klinik durumu bakımından hayati zorunluluk taşıyıp taşımadığı,
• SGK geri ödeme listesinde hastaya uygulanabilecek eşdeğer/alternatif başka bir ilacın bulunup bulunmadığı.

3. Duruşma Günü Beklenmeksizin Tedbir Kararı Talebinin Yenilenmelidir: İlk aşamada ihtiyati tedbir reddi kararına itiraz etmek yerine, onkoloji heyeti raporu dosyaya girer girmez harekete geçilmelidir. Mahkemenin aylar sonrasına attığı duruşma günü beklenmeksizin dosya üzerinden ara karar kurulması istenmeli ve kanser ilacı tedbir kararı nasıl alınır sorusunun yanıtı olan bu heyet raporu dayanak gösterilerek tedbir kararı verilmesi sağlanmalıdır.
4. Geçmiş İlaç Bedellerinin İadesi İçin Alacak Davası Açılmalı ve Mevcut Dava Dosyası ile Birleştirilmelidir: Tedbir kararı çıkıncaya kadar hastanın ya da yakınlarının kendi imkanlarıyla ödemek zorunda kaldığı ilaç faturalarının yasal faiziyle tahsili amacıyla SGK ilaç bedeli iadesi davası açılmalı ve bu dava, yürüyen ana dava ile birleştirilmelidir.

Emsal Bir Dava Dosyası Üzerinden Sürecin İşleyişi

Tıbbi Süreç ve İlaç İhtiyacı:

• Evre 4 metastatik kanser tanısı alan hastaya ilk basamak kemoterapi uygulanmış, ancak hastalık ilerlemeye (progresyon) devam etmiştir.
• Yapılan moleküler incelemeler neticesinde hastanın hedefe yönelik akıllı ilaç kullanmasının tıbben zorunlu olduğu anlaşılmıştır.
• TİTCK’dan 4 yıl süreli Endikasyon Dışı İlaç Kullanım Onayı alınmış, fakat SGK ilacın ödeme listesinde olmaması gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.

Hukuki Süreç ve Mahkeme Aşamaları:

1. İlk Tedbir Talebi ve Reddi: Mahkemeye başvurularak ilacın kesintisiz temini için ihtiyati tedbir istenmiştir. Ancak Mahkeme,    Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin güncel içtihatlarını gerekçe göstererek, Tıbbi Onkoloji Bilim Dalı’ndan rapor celbedilmeden davanın esasını çözer nitelikte tedbir verilemeyeceğini belirtip tedbir talebini baştan reddetmiştir.
2. Onkoloji Heyeti Raporu ve Tedbir Kararının Alınması: Mahkeme dosyayı üniversite hastanesine sevk etmiş; üç kişilik Tıbbi Onkoloji heyeti bilirkişi  raporunda ilacın hastanın tedavisi için bilimsel ve rasyonel bir seçenek olduğunu ve iyileşmesine katkı sağlayacağını mütalaa etmiştir. Rapor dosyaya sunulur sunulmaz yapılan başvuru üzerine Mahkeme, duruşma gününü beklemeden ilacın dava sonuna kadar kesintisiz olarak SGK tarafından tedbiren karşılanmasına karar vermiştir.
3. Cepten Ödenen İlaç Bedellerinin İadesi: Tedbir kararına kadar hastanın cebinden karşıladığı 4 adet ilaç faturasından kaynaklı 506.824,80 TL alacağın yasal faiziyle tahsili için açılan dava,  ana dava dosyası ile birleştirilmiştir.
4. Yargılama sonucunda mahkemece esas hakkında karar verilerek kurum işleminin iptaline, davanın kabulü ile davacının ödemek zorunda olduğu 506.824,80 TLilaç bedelinin fatura tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.